Ocena a stopień

Materiały dodatkowe do szkoleń
Serdeczna prośba i ważna rada: Zacznij nazywać stopnie stopniami (przestań je nazywać ocenami i oducz tego uczniów). Bez uzgodnienia precyzyjnych pojęć będzie bardzo trudno skutecznie wprowadzić ocenianie kształtujące.

Stopień, to miejsce na skali (myląco: ocena)

- Kasiu, jaką dostałeś ocenę?
- Plus dobry.

Te jakże często słyszane słowa świadczą, że uczniowie masowo mylą pojęcia kluczowe dla kształtowania się ich motywacji (i wiele w tym naszej - nauczycieli - winy).

Stopień to – za Słownikiem Języka Polskiego PWN – to „cyfrowa lub słowna ocena postępów ucznia”. "Słowna" oznacza w tym kontekście znormalizowane i tworzące skalę określenia (np. „dopuszczający”). 
W dydaktyce ze stopniem mamy do czynienia zawsze, gdy używamy jakichkolwiek szczebli wielopunktowej skali. Skala może być cyfrowa, słowna, literowa lub symboliczna (np. 1-6, niedostateczny-celujący, 0..100%, A..D, ikony, symbole i obrazki takie jak słoneczka i chmurki etc.).

To też są tylko stopnie

Zestaw pieczątek z ocenami piktograficznymi do użytku w początkowych klasach SP. W istocie są to stopnie o sześciostopniowej skali.

Ocena, to szerokie pojęcie

Tomku, widzę, że zrobiłeś spore postępy, ale za tę odpowiedź nie mogę ci jeszcze wstawić oceny - powiedziała pani i uśmiechnęła się do Tomka.
Myliła się: dokonała oceny werbalnie i niewerbalnie. Nie wstawiła mu tylko stopnia.


Ocena, to - za Słownikiem Języka Polskiego PWN - „opinia o czymś lub o kimś dokonana w wyniku analizy”. 
Jest pojęciem znacznie szerszym od stopnia (patrz obok).
Ocena może mieć różną postać, np.:
  • tekstową (taką jak np. ocena opisowa, list pochwalny, uwaga w dzienniczku, rozszerzony komentarz do pracy pisemnej itd.), 
  • słowną (jak choćby komentarze udzielane uczniom podczas konkretnej pracy lub przy innych okazjach formalnych i nieformalnych), 
  • niewerbalną (jest nią nawet mimowolne skrzywienie warg lub przyjazny uśmiech).

Pełna ocena opisowa (na koniec dłuższego etapu)

Oto przykład oceny opisowej pochodzącej ze szkoły podstawowej w jednym z krajów europejskich. Została zanonimizowana, ale jest autentyczna (format PDF, bez prawa do użytkowania poza tą witryną):